"Greek National Pride" blog / ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ / ΕΛΛΑΔΑ / Πόντος / Τουρκία

Ομέρ Ασάν Ενα «καρντάσι» από τον Πόντο!


ΑΧΙΛΛΕΑΣ ΧΕΚΙΜΟΓΛΟΥ |

Ο Τούρκος που ανέδειξε την ξεχασμένη ελληνόφωνη ποντιακή ταυτότητα της Τουρκίας μιλάει στο «Βήμα» για αυτά που μας ενώνουν με τους «απέναντι»

Εμαθε τα ποντιακά από τη γιαγιά του και τον αιωνόβιο παππού του, ο οποίος έχει ζήσει τρεις οθωμανούς σουλτάνους και 11 πρόεδρους της Τουρκικής Δημοκρατίας!

Ο Ομέρ Ασάν αρχικά διώχθηκε ως κομμουνιστής και αργότερα ως «ρωμιόσπορος» και παραλίγο να καταδικαστεί για «προπαγάνδα με στόχο τον διαμελισμότης Τουρκίας». Μάλιστα, χρειάστηκε να κινητοποιηθεί το Ευρωκοινοβούλιο για να αποσυρθούν οι κατηγορίες εναντίον του.

 

Ο 49χρονος εκδότης και ερευνητής, που είχε προκαλέσει τρομερές αντιδράσεις στην Τουρκία με το βιβλίο του «Ρontos Κulturu» («Ο πολιτισμός του Πόντου», εκδόσεις Κυριακίδη), αποκαλύπτοντας το σύγχρονο αποτύπωμα της ελληνόφωνης ποντιακής κουλτούρας στη χώρα του, μιλάει για τον Πόντο, το νέο του ντοκυμαντέρ, την ταχεία μετάλλαξη της Τουρκίας και το στοίχημα της διατήρησης της πολιτιστικής ταυτότητας στην παγκοσμιοποίηση.

Το «Βήμα» συνομίλησε με τον κ. Ασάν στην Αθήνα, όπου ήρθε για την προβολή του πρώτου μέρους του ντοκυμαντέρ του αλλά και για να συναντηθεί με τη διαδικτυακή κοινότητα 19 blogs ιστορικού ενδιαφέροντος, τα οποία στηρίζουν την ελληνοτουρκική φιλία «από τα κάτω», μέσα από την ανάδειξη των αυθεντικών, κοινών στοιχείων που ενώνουν τους δύο λαούς.

Ανατρεπτική προσωπικότητα
Ο κομμουνιστής πατέρας του φυλακίστηκε από τη χούντα του 1971. Εννέα χρόνια αργότερα ήρθε και η σειρά του κ. Ασάν, με τη δικτατορία του Κενάν Εβρέν. «Εκανα δύο μήνεςφυλακή διότι ήμουν κομμουνιστής-και παραμένω ακόμη!

Τότε ήμουν 19 ετών» αναφέρει. Τριάντα χρόνια αργότερα, ως εκδότης πλέον, ο κ. Ασάν προχώρησε στην έκδοση συλλογής διηγημάτων («12 Εylul Sabahi») 114 ανθρώπων γύρω από το πώς βίωσαν εκείνο το πρωινό της 12ης Σεπτεμβρίου του 1980.

«Ηθελα σε ένα βιβλίο να συγκεντρώσωτι ακριβώς σκέφτονταν όλοι αυτοί οι άνθρωποι την ημέρα του πραξικοπήματος.Κάποιοι ήταν χαρούμενοι, άλλοι ένιωθαν αβέβαιοι,ενώ ορισμένοι συνελήφθησανκαι φυλακίστηκαν.

Παρεμπιπτόντωςοιπιο πολλοί δήλωναν χαρούμενοιγια το πραξικόπημα! Ωστόσο, 30 χρόνια μετά παραδέχθηκανότι αγνοούσαν ότι η Τουρκίαθα οδηγούνταν στον φασισμό» σημειώνει.

Τα προβλήματα για τον κ. Ασάν εμφανίστηκαν εκ νέου, όταν αποφάσισε να ασχοληθεί με την ποντιακή κουλτούρα στην Τουρκία, ερευνώντας κατ΄ αρχήν τη διάλεκτο του χωριού του Ερένκιοϊ που βρίσκεται στην περιοχή του Οφεως της Τραπεζούντας.

«Μεγάλωσα σε ένα χωριόόπου όλοι μιλούσαν ποντιακά.Εκανα πολλές έρευνες για τη γλώσσα και όλα άρχισαν από το γεγονός ότι στα τουρκικά δεν υπήρχεούτε ένα άρθρο ούτε ιστορική πηγή για αυτήν τη διάλεκτο.

Ξεκίνησααπό μεράκι, όχι για να αναδείξωμια νέα εθνική ταυτότητα, αλλά, καθαρά, για να σκιαγραφήσωαυτή τη γλώσσα» τονίζει ο κ. Ασάν. Οπως εξηγεί, το αποτύπωμα των ποντιακών χάνεται σιγά σιγά στον Πόντο καθώς είναι κυρίως οι ηλικιωμένοι που τα μιλούν ακόμη.

«Η γλώσσα διανύει μια πορεία φυσική» σχολιάζει.

Το 1996, όταν εκδόθηκε το βιβλίο του, υπέστη τεράστιο κύμα αμφισβήτησης και κατηγοριών εναντίον του. «Δεν το κατάλαβαν καλάτο βιβλίο.

Σε γενικές γραμμές, βέβαια, ούτε εγώ συνειδητοποίησατι είχα κάνει! Αυτοί νόμιζαν ότι ήθελα να δημιουργήσω ένα νέο εθνικό πρόβλημα. Δεκατέσσερα χρόνια μετά, τελικώς δεν συνέβη απολύτως τίποτα καιμάλιστατο βιβλίοέχει πάψει να τραβάει την προσοχή!» εξηγεί με χιούμορ ο 49χρονος ερευνητής.

Ενα ντοκυμαντέρ-γέφυρα φιλίας
Το ντοκυμαντέρ «Πού πας, αδελφέ: μια ιστορία αποχωρισμού» («Κardes Νereye: Βir Αyrilik Οykusu») πραγματεύεται το ιστορικό αποτύπωμα της προσφυγιάς σε δεύτερης και τρίτης γενιάς τούρκους και έλληνες πρόσφυγες, που εγκατέλειψαν τη Θεσσαλονίκη και τη Δράμα για την περιοχή Ορντού – τα καθ΄ ημάς Κοτύωρα- και τον Πόντο για τη Μακεδονία, αντίστοιχα. «Προσπαθούμε να δείξουμε πώς ένα γεγονός που συνέβη πριν από 87 χρόνια, δηλαδή η ανταλλαγήτων πληθυσμών, επηρεάζει ακόμη και σήμερα τις κοινότητες των προσφύγων και έχουμε ως απώτερο στόχο τη δημιουργία γέφυρας φιλίας μεταξύ των δύο λαών» συμπληρώνει.

Η πραγματοποίηση του ντοκυμαντέρ, ωστόσο, παρουσιάζει και δυσκολίες. «Γνωρίζαμε ότι δεν θα μπορέσουμε να οδηγηθούμε στην πρώτη γενιά των προσφύγων. Αναζητήσαμε περισσότερο τα ίχνη που έχουν αποτυπωθεί στη δεύτερηκαι στην τρίτη γενιά.

Η ανταλλαγήβρίσκεται στην ιστορία και των δύο λαών και ήταν το μεγαλύτεροδράμααλλά και τραύμα που δημιουργήθηκε και έμεινε ως παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές. Σε αυτήν την αναζήτηση προσπαθούμε να απαντήσουμε.

Για να αναδείξουμεμε τον κατάλληλοτρόποκαι στις δύο πλευρέςτην ανταλλαγήεπιλέξαμε την περιοχή Ορντού, τα παλιά Κοτύωρα,διότι αποτέλεσαν τόπο αποχώρησηςκαι συνάμαεγκατάστασηςπροσφύγων» υπογραμμίζει. «Προσπαθούμε να εξηγήσουμε την ανταλλαγή και τις μνήμες της. Αυτό το ντοκυμαντέρ είναι το πρώτοπου ερευνά και τις δύο πλευρές και τα κοινά βιώματα των δύο λαών,συγκρίνοντας μάλιστα τι έχει “περάσει” ο ένας και τι ο άλλος» επισημαίνει ο κ. Ασάν.

Οπως αναφέρει, αυτό που τον εντυπωσίασε περισσότερο στα γυρίσματα ήταν το εξής: «Στα Κοτύωραεγκαταστάθηκαν πρόσφυγεςαπό τη Σαλονίκη. Οταν έφθασανεκεί, έπαθαν σοκ. Είχαν αφιχθείνύχτα με το πλοίο και η πόληδεν είχε φως. Σκέφτηκαν ότι μπορεί απλώς όλοι να κοιμούνται, το πρωί όμως ανακάλυψαν ότι δεν υπήρχε ηλεκτρισμός! Ξημέρωσε και κατάλαβαν ότι βρίσκονταν σε ένα χωριό. Ολοι ζήτησαν να γυρίσουνπίσω στη Σαλονίκη ή να τους μεταφέρουν σε κάποια μεγάληπόλη» διηγείται ο κ. Ασάν. Αντίστοιχα, από την περιοχή Ορντού εκδιώχθηκαν και κατέληξαν στη Μακεδονία πόντιοι πρόσφυγες.

Η Τουρκία αλλάζει
«Τα τελευταία χρόνια πριν και μετάτο τελευταίο δημοψήφισμα διαπιστώνουμεότι τα πράγματα αλλάζουν.Βγαίνουν στις τηλεοράσεις αυτοί που δεν μπορούσαμε ποτέ να φανταστούμε ότι θα μιλούσαν δημοσίως. Το ίδιο διακρίνουμε και στις εφημερίδες. Η Τουρκία αλλάζειπολύ γρήγορα, όχι μόνο πολιτικάαλλάκαι κοινωνικά, στο επίπεδοτων αντιλήψεων.

Αυτή η αλλαγήαποκτά ιδιαίτερα υψηλή ταχύτητα» αναφέρει ο κ. Ασάν. «Η πόλη γίνεται όλο και μεγαλύτερη και προσλαμβάνει μητροπολιτικό χαρακτήρα.

Με τα νέα πολεοδομικάσχέδια ανεγείρονται οικοδομές στους φτωχομαχαλάδες. Το κράτοςδίνει εκατομμύρια και μακροπρόθεσμαδάνεια για να αλλάξει τα γκέτο. Αυτοί που έμεναν σε φτωχικόσπίτι, σήμερα αποκτούν διαμέρισμα» εξηγεί.

Ο τούρκος ερευνητής κάνει λόγο και για τον πειρασμό της τουρκικής μετάλλαξης. «Η Τουρκία, ως λαός και ως κράτος, ενώ είναι μια χώρα της Μέσης Ανατολής, τα τελευταία100 χρόνια επέλεξε τη Δύση.Και αυτή η επιλογή δεν συζητείταιπλέον. Αντίθετα, αυτό που συζητείται είναι το πώς θα ενταχθεί στην Ευρώπη με τη δική της ταυτότητα-όπως συνέβη στην Ελλάδαπριν από 30 χρόνια. Η Τουρκίααλλάζει και μαζί με τους νόμουςκαι τις αντιλήψειςεκδημοκρατίζεται.Πλέον δεν υπάρχει γυρισμός» σημειώνει.

Το ζήτημα της ταυτότητας
«Οσον αφορά τους κοινωνιολόγουςτο ζήτημα της ταυτότητας είναιπολύ σημαντικό, οι κοινωνίες όμως με τις ταυτότητες που διαθέτουν,ειδικά τις πολιτιστικές, είναι ανοιχτές στις επιρροές και στην παγκοσμιοποίηση» υπογραμμίζει ο κ. Ασάν.

«Ο κόσμος αφήνει την πολυπολιτισμική του ταυτότητα και οδεύει προς μια ενιαία και κοινή. Βέβαια στην Τουρκίαη ταυτότητα που έχουμε κληρονομήσει δεν θα παραχωρήσει τόσο εύκολα τη θέσητης.

Μπορεί στην Ευρώπη αυτόνα συμβαίνει πιο εύκολα, η Τουρκία όμως αποτελεί μια κοινωνίαπιο κλειστή. Ηδη οι κοινωνιολόγοισυζητούν για το πόσο θα αντέξει σε αυτές τις αλλαγές. Κυρίως,όμως, συζητείται η ημερομηνίαεισόδου στην ΕΕ!» εξηγεί.

«Αν μεταλλαχθεί η ταυτότητά μας και δεν κληροδοτήσουμε πηγές,θα ξεχαστεί γρήγορα. Βέβαια οι ταυτότητες μπορεί να φιλοξενηθούνστις βιβλιοθήκες. Ωστόσο,δεν είμαι και τόσο απαισιόδοξος.

Στο Διαδίκτυο γίνεται “πόλεμος”για τη διατήρηση των ταυτοτήτων.Η τεχνολογία μπορεί να σημαίνει και καταστροφή, μπορείόμως και να δημιουργήσει πολυπολιτισμικόπεριβάλλον» καταλήγει ο κ. Ασάν.

Εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ


2 thoughts on “Ομέρ Ασάν Ενα «καρντάσι» από τον Πόντο!

Υποβολή απάντησης

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

WordPress.com Logo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Log Out / Αλλαγή )

Twitter picture

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Log Out / Αλλαγή )

Facebook photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Log Out / Αλλαγή )

Google+ photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Log Out / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s