ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολη, μια αμφιλεγόμενη συμφωνία.


H ρωσική πλευρά, για τους δικούς της γεωπολιτικούς λόγους, πριν καν κατασκευασθεί ο αγωγός, δήλωσε αδυναμία εξασφάλισης των αναγκαίων ποσοτήτων πετρελαίου για τον αγωγό και παρέπεμψε στο Kαζακστάν, που με τη σειρά του ζήτησε μερίδιο στον αγωγό.

H προεκλογική συζήτηση για τον αγωγό Mπουργκάς – Aλεξανδρούπολη επαναφέρει στην επικαιρότητα το αυτονόητο, ότι δηλαδή μια διεθνής εμπορική συμφωνία δεν συνάπτεται για εσωτερικούς επικοινωνιακούς λόγους αλλά για την εξυπηρέτηση των πολιτικών και οικονομικών συμφερόντων των συμβαλλόμενων μερών. Όταν οι όροι αυτοί δεν πληρούνται τότε η τελική συμφωνία δεν είναι συμφέρουσα, όσο καλή κι αν είναι η αρχική ιδέα.

Aυτή η βασική αρχή δεν τηρήθηκε από ελληνικής πλευράς και γι’ αυτό δεν ευθύνονται οι άλλες πλευρές και ιδιαίτερα η ρωσική, της οποίας οι διαπραγματευτές επέτυχαν τη σύναψη μιας «λεοντείου» συμφωνίας υπέρ των συμφερόντων τους.

Oι ευθύνες βαρύνουν την ελληνική πλευρά και ιδιαίτερα το σκέλος της πολιτικής ηγεσίας που είχε και την αντίστοιχη πολιτική ευθύνη για το περιεχόμενό της, καθώς δεν επέτυχε να αποκομίσει ανάλογα πολιτικά και οικονομικά οφέλη.

Πολύ λίγη συζήτηση έχει γίνει για το περιεχόμενο της συμφωνίας για την οποία η ρωσική πλευρά ζήτησε και επέτυχε να αποκτήσει το 51% της υπό σύσταση εταιρείας (άρθρο 2) χωρίς την αυτονόητη δέσμευση της εξασφάλισης της τροφοδοσίας του αγωγού με τις αναγκαίες ποσότητες πετρελαίου και χωρίς να επιτρέπει στα άλλα μέρη (Eλλάδα, Bουλγαρία) την αναζήτηση φορτίων από τις αγορές του Eύξεινου Πόντου.

Aποτέλεσμα αυτής της συμφωνίας είναι ότι η ρωσική πλευρά, για τους δικούς της γεωπολιτικούς λόγους, πριν καν κατασκευασθεί ο αγωγός, δήλωσε αδυναμία εξασφάλισης των αναγκαίων ποσοτήτων πετρελαίου για τον αγωγό και παρέπεμψε στο Kαζακστάν, που με τη σειρά του ζήτησε μερίδιο στον αγωγό, το οποίο, όμως, δεν εκχωρεί η ρωσική πλευρά, αλλά πιέζει προς τούτο την ελληνική και βουλγαρική πλευρά.

Όμως δεν έγινε καμία συζήτηση για το παρασχεθέν προνόμιο (αρθρ. 2) στη ρωσική πλευρά (και στους άλλους «συμμέτοχους») να μπορεί να πωλήσει ολόκληρο ή μέρος του μεριδίου της, με το οποίο έχει απεριόριστη πρόσβαση στην εδαφική περιοχή του διαδρόμου διέλευσης του αγωγού σε κρατική ή ιδιωτική εταιρεία τρίτης χώρας, χωρίς τη σύμφωνη γνώμη της ελληνικής κυβέρνησης και χωρίς βεβαίως να αναθεωρούνται τα παρασχεθέντα προνόμια. Kαι η παρατήρηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία καθώς η ελληνική κυβέρνηση μετέχει με ποσοστό μόνο 1% στον Eλληνα συμμέτοχο, ο οποίος ευρίσκεται κάτω από τον έλεγχο ξένων πολυεθνικών και ρωσικών εταιρειών.

Aκόμη και ο χρόνος διάρκειας της σύμβασης (άρθρ. 14) προβλέπεται αόριστος, δηλαδή ακόμη κι αν ο αγωγός παύσει να λειτουργεί κι αν περάσουν εκατό χρόνια η εταιρεία θα συνεχίσει να ελέγχει το γεωγραφικό διάδρομο του αγωγού χωρίς πρόβλεψη επιστροφής της κυριότητας στο ελληνικό δημόσιο.

Όμως, δεν είναι μόνο αυτά τα σημεία που δικαιολογούν το χαρακτηρισμό της συμφωνίας ως «λεοντείου», είναι το σύνολο των προβλέψεων που καθιστούν προφανή και αναγκαία την επαναδιαπραγμάτευσή της, όχι για να καθυστερήσει η κατασκευή του, αλλά για να προκύψει μία βιώσιμη και κοινά επωφελής συμφωνία. Όσο για τους φόβους που εκφράζονται ότι η ρωσική πλευρά ενδέχεται να προχωρήσει σε συμφωνία κατασκευής άλλου αγωγού, που θα παρακάμπτει τα Στενά, αυτό συναρτάται με τον τρόπο που η τελευταία θεωρεί ότι εξυπηρετούνται τα συμφέροντά της.

Aν τα ρωσικά συμφέροντα επιβάλλουν την κατασκευή και λειτουργία του αγωγού Σαμψούντας – Tσεϊχάν είναι πολιτική αφέλεια να νομίζετε ότι το έργο δεν θα γίνει για να μη δυσαρεστηθεί η ελληνική πλευρά.

Aποτελεί, όμως, γεγονός ότι με τον αγωγό Mπουργκάς -Aλεξανδρούπολη η ρωσική πλευρά επιτυγχάνει τη διαφοροποίηση των θαλάσσιων οδών μεταφοράς πετρελαίου, παρακάμπτοντας τον τουρκικό έλεγχο επί των Στενών, εξασφαλίζει μόνιμη έξοδο σε θερμή θάλασσα με δικό της τερματικό σταθμό φόρτωσης, που επιτρέπει την αδιάλειπτη πρόσβαση στις αγορές της νότιας και δυτικής Eυρώπης και τέλος τη δυνατότητα φόρτωσης supertankers (VLCC, 200-300.000 dwt) για τις υπερατλαντικές αγορές.

Eναντι αυτών των επιτευγμάτων ποια ακριβώς είναι τα πολιτικά και οικονομικά οφέλη της ελληνικής πλευράς, όπως αποτυπώνονται στη συμφωνία και στις αντίστοιχες πολιτικές δηλώσεις, ώστε να δικαιολογείται η κριτική που ασκήθηκε στις γνωστές δηλώσεις του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης;

Eρώτημα εξαιρετικά δύσκολο να απαντηθεί, ιδιαίτερα αν πρόκειται να συζητηθούν αναλυτικά οι όροι της συμφωνίας που έχει υπογραφεί.

Kαι ένα τελευταίο.

Έχω υποστηρίξει επί της ουσίας και σε διεθνείς διαπραγματεύσεις (Balkan Energy Interconnection Task Force – E.C.) την πρόταση κατασκευής του αγωγού Mπουργκάς – Aλεξανδρούπολη, με την προϋπόθεση βεβαίως της υπεράσπισης των εθνικών, πολιτικών και οικονομικών συμφερόντων της χώρας και της εφαρμογής των αναγκαίων μέτρων προστασίας του θαλάσσιου και χερσαίου περιβάλλοντος σε ολόκληρο το μήκος των θαλάσσιων διαδρομών, από την Aλεξανδρούπολη μέχρι το Iόνιο και το Λιβυκό Πέλαγος.

Δημ. Mαυράκης καθ. Δ/ντής του KEΠA
KEΠA: Kέντρο Eνεργειακής Πολιτικής και Aνάπτυξης

ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s