Οι ανταλλαγείσες και μη δημοσιοποιηθείσες επιστολές, μεταξύ των πρωθυπουργών Ελλάδος και Τουρκίας, επανέφεραν στο προσκήνιο την εκκρεμότητα που υπάρχει μεταξύ των δύο χωρών, για τη ρύθμιση της υφαλοκρηπίδας στο Αιγαίο. Καθ’ ημάς, υπάρχει μόνον μία εκκρεμότης, ενώ διαφαίνεται (εξ όσων διέρρευσαν) ότι ο Ερντογάν αναφέρει και για άλλες εκκρεμότητες. Δεν γνωρίζουμε τι απάντησε ο Γ. Παπανδρέου επ’ αυτών. Ισως γι’ αυτό να μη δημοσιοποιήθηκαν!

Το νέο Δίκαιο της Θαλάσσης υπεγράφη το 1982 στο Μόντεγκο Μπέι της Τζαμάικας και επεκυρώθη από τη Βουλή το 1994. Καθόρισε νέους κανόνες για την εκμετάλλευση του θαλασσίου και υποθαλασσίου πλούτου, ακόμη και από τα πτωχότερα κράτη, αύξηση της αιγιαλίτιδος ζώνης και καθιέρωση ζωνών με κυριαρχικά δικαιώματα γα τα παράκτια κράτη. Η υφαλοκρηπίς έχει πλέον νέο ορισμό και αυξάνει, εκτός από τα όρια της αιγιαλίτιδος ζώνης και τα όρια της συνορεύουσας ζώνης (12 έως 24 αντίστοιχα) και καθιερώνει αποκλειστική οικονομική ζώνη (Α02) 200 ναυτικών μιλίων. Ελάχιστες χώρες δεν έχουν υπογράψει τη Συνθήκη του 1982, μεταξύ αυτών η Τουρκία! Προφανώς, διότι οι προτάσεις της για περιορισμούς που αφορούσαν στο Αιγαίο, δεν εγένοντο δεκτές.

Ας δούμε τι ορίζει το Δ. Δίκαιον:

Αιγιαλίτις ζώνη: Η θαλάσσια ζώνη που περιβάλλει την ακτή και εκτείνεται καθ’ όλο το ύψος άνω της ζώνης και σ’ όλο το βάθος της θαλάσσης και του βυθού και του υπεδάφους αυτού δύναται δε να εκταθεί μέχρι 12 ν. μιλίων από την ακτογραμμή. – Αιγιαλίτιδα ζώνη έχουν τα νησιά και οι βραχονησίδες.

Συνορεύουσα ζώνη: Από την ακτογραμμή μέχρι 24 ν. μίλια. Το κράτος ελέγχει για τελωνειακές, υγειονομικές ή μεταναστευτικές παραβάσεις.

Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη: Περιοχή πέρα από την αιγιαλίτιδα ζώνη, εκτεινόμενη μέχρι 200 ν. μίλια από την ακτογραμμή. Εντός αυτής, το παράκτιο κράτος, έχει κυριαρχικά δικαιώματα σκοπούντα στην εκμετάλλευση φυσικών πόρων καθώς και εγκατάσταση τεχνητών νήσων. – Νησίδες άνευ κατοίκων δεν έχουν ΑΟΖ.

Υφαλοκρηπίς: Περιλαμβάνει το βυθό και το υπέδαφος, από την αιγιαλίτιδα ζώνη μέχρι 200 ν. μίλια ή μέχρι το πέρας του υφαλοπλαισίου δηλ. του πρανούς του βυθού. Επί της υφαλοκρηπίδας, το κράτος ασκεί κυριαρχικά δικαιώματα και δύναται εκμεταλλευθεί φυσικούς πόρους. Το δικαίωμα αυτό, το έχει κατ’ αποκλειστικότητα και ουδείς άλλος μπορεί να προβεί σε εκμετάλλευση. Νησίδες ακατοίκητες και μη δυνάμενες να έχουν οικονομική ζωή δεν έχουν υφαλοκρηπίδα.

Παλαιότερα, η υφαλοκρηπίδα εκτείνετο μέχρι της ισοβαθούς των 200 μέτρων. Τούτο, ως άδικο, δεν ισχύει, διότι εξηρτάτο από το πόσο απότομες σε βάθος ήσαν οι ακτές.

Η Τουρκία ισχυρίζεται ότι τα νησιά δεν έχουν υφαλοκρηπίδα και θεωρεί ότι τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου επικάθονται στην προέκταση των τουρκικών ακτών της Ανατολίας!
Και η Συνθήκη της Γενεύης του 1958, η προϋπήρξασα της του 1982, αναφέρει τα αυτά για την υφαλοκρηπίδα των νήσων. Η ΑΟΖ ρυθμίζεται με συμφωνία των ομόρων κρατών. Η Τουρκία, όπως πάντοτε, λειτουργούσα αυθαιρέτως, δημοσιεύει κατά καιρούς χάρτες που «ρυθμίζουν» τα όρια με όμορα κράτη, όπως Αίγυπτος, Συρία κ.λπ., θεωρώντας ότι δημιουργεί τετελεσμένα! Το θράσος φθάνει μέχρι του σημείου τα όρια αυτά να καταλήγουν μέχρι τη Νοτιοδυτική Κύπρο!

Πρόσφατο παράδειγμα, η παρεμπόδιση γερμανικού ερευνητικού πλοίου για λογαριασμό της Κύπρου, νοτιοδυτικά της Πάφου!

Δεν γνωρίζομε, εάν ο πρωθυπουργός της Ελλάδος θα συνεχίσει της υποχωρήσεις των κυβερνήσεων Σημίτη έναντι των διεκδικήσεων της Τουρκίας! Υπενθυμίζω ότι το 1997 η κυβέρνηση τότε υπέγραψε στη Μαδρίτη ανακοινωθέν διά του οποίου αποδέχεται ότι η Τουρκία έχει στο Αιγαίο «ζωτικά συμφέροντα που αφορούν θέματα ασφαλείας και κυριαρχίας», η αυτή δε κυβέρνηση το 1999 στο Ελσίνκι δεσμεύθηκε να αρχίσει διάλογο με την Τουρκία, για τις «μεθοριακές δεσμεύσεις και τα συναφή θέματα». Και επομένως, οι διενέξεις εάν δεν λυθούν με διαπραγματεύσεις, θα πρέπει να επιλυθούν στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Το Δικαστήριο αυτό αποτελούν δικαστές οριζόμενοι, κατά βάση από τα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας και εύκολα αντιλαμβάνεται κανείς ότι οι αποφάσεις του ενέχουν και πολιτικό χαρακτήρα. Απόδειξη αυτού, πρόσφατη απόφαση (2009) σε προσφυγή της Ρουμανίας (σε παρόμοια με τη δική μας περίπτωση). Ελαβε υπόψη το μέγεθος της νήσου και την απόσταση από τα παράλια της προσφεύγουσας χώρας.

Προσφυγή στο Δικαστήριο αυτό συνεπάγεται υπογραφή συνυποσχετικού των δύο κρατών, αλλά ειδικά για την υφαλοκρηπίδα σημαίνει ότι πρέπει να έχει ορισθεί η έκταση της αιγιαλίτιδος ζώνης… Ως γνωστόν εμείς έχουμε έκταση 6 ν. μιλίων, με δικαίωμα επεκτάσεως βάσει της Διεθνούς Δικαίου, μέχρι 12 ν. μίλια. Για την Τουρκία η επέκταση αυτή είναι αιτία πολέμου. Τίθεται το ερώτημα: Η Χάγη θα αποφανθεί εφαρμόζοντας, όπως πρέπει, το Δίκαιον; Προσωπικά, έχω ζωηρές αμφιβολίες.

*Ο κ. Ιωάννης Π. Σταθόπουλος είναι τέως υφυπουργός Εθνικής Αμυνας

ΠΗΓΗ