ΕΛΛΑΔΑ

Οι ασυλίες της πολιτικής…


Χαράλαμπος Ανθόπουλος Επίκουρος Καθηγητής στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο

Στον ευρωπαϊκό χώρο, η πιο σημαντική ίσως συνταγματική εξέλιξη κατά τη δεκαετία του 1990 ήταν ο περιορισμός των «ασυλιών της πολιτικής», ιδίως όσον αφορά το ακαταδίωκτο των βουλευτών και τον θεσμό της ποινικής ευθύνης των υπουργών.

Στην Ιταλία, μετά την επιχείρηση «καθαρά χέρια» (mani pulite) και την αποκάλυψη του σκανδάλου της «προμηθειούπολης» (tangentopoli), καταργήθηκε η συνταγματική διάταξη που προέβλεπε την προηγούμενη άδεια της Βουλής για την ποινική δίωξη των βουλευτών. Τέτοια άδεια προβλέπεται πλέον μόνο για συγκεκριμένες πράξεις που περιορίζουν την προσωπική ελευθερία του βουλευτή, π.χ. τη σύλληψη ή την προφυλάκισή του.

Προηγουμένως, είχε καταργηθεί η συνταγματική διάταξη που προέβλεπε την άσκηση ποινικής δίωξης κατά υπουργών για αδικήματα που τέλεσαν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, με αποκλειστική πρωτοβουλία του κοινοβουλίου, και η σχετική αρμοδιότητα μεταφέρθηκε στην κοινή δικαιοσύνη, υπό την επιφύλαξη της προηγούμενης άδειας του κοινοβουλίου για την αποπεράτωση της ποινικής προδικασίας και την παραπομπή, εάν το αρμόδιο δικαστικό όργανο κρίνει ότι υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις, του κατηγορούμενου υπουργού στο ακροατήριο.

Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε και η αναθεώρηση του γαλλικού Συντάγματος, κάτω από την πίεση μιας αγανακτισμένης κοινής γνώμης για την ευνοϊκή ποινική μεταχείριση των βουλευτών και των υπουργών υπό το προηγούμενο νομικό καθεστώς.

Από τις παραδοσιακές «ασυλίες της πολιτικής» ανέγγιχτη έμεινε μόνο η συνταγματική εγγύηση του ανεύθυνου του βουλευτή για γνώμη ή ψήφο που έδωσε κατά την άσκηση των καθηκόντων του, η οποία πάντως βρέθηκε στη συνέχεια στο στόχαστρο της νομολογίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Το αναθεωρημένο ελληνικό Σύνταγμα του 2001 δεν ακολούθησε την κατεύθυνση των αναθεωρήσεων του ιταλικού και γαλλικού Συντάγματος και διατήρησε τον κυρίαρχο ρόλο της Βουλής. Οσον αφορά το ακαταδίωκτο των βουλευτών, η κατάσταση βελτιώθηκε κάπως με τις νέες ρυθμίσεις του Κανονισμού της Βουλής (φανερή ψηφοφορία, εισαγωγή κριτηρίων για την απόφαση επί της άδειας).

Αλλά στο θέμα της ποινικής ευθύνης των υπουργών, η επιμονή σε μια ιδιαίτερα σύντομη παραγραφή -αν και μεγαλύτερη από εκείνη που προέβλεπε η προϊσχύσασα ρύθμιση- αποδυνάμωσε την αποτελεσματικότητα του νέου άρθρου 86 του Συντάγματος. Το σημαντικότερο είναι όμως ότι οι συνταγματικές ρυθμίσεις για το ακαταδίωκτο των βουλευτών και την ποινική ευθύνη των υπουργών προσλαμβάνονται από την κοινή γνώμη ως «συντεχνιακές» ρυθμίσεις που διασφαλίζουν την ατιμωρησία των πολιτικών.

Η απόφαση του πρώην πρωθυπουργού Κ. Καραμανλή να τερματισθεί εσπευσμένα η δεύτερη σύνοδος της Βουλής του 2007 -ο προφανής σκοπός της οποίας έγινε αντιληπτός φυσικά από το εκλογικό σώμα- και η «υπόθεση Μαντέλη» ήλθαν να επιβεβαιώσουν το αίσθημα αυτό. Υπό τις συνθήκες αυτές, η αναθεώρηση των σχετικών συνταγματικών ρυθμίσεων, προς την κατεύθυνση της ελαχιστοποίησης των δικονομικών προνομίων των βουλευτών και των υπουργών, είναι μια επιτακτική ανάγκη για το ελληνικό πολιτικό σύστημα, το οποίο βυθίζεται ολοένα και περισσότερο σε μια πρωτόγνωρη κρίση νομιμοποίησης, της οποίας δεν μπορούμε να προβλέψουμε ούτε τη διάρκεια ούτε την έκβαση.

ΠΗΓΗ

One thought on “Οι ασυλίες της πολιτικής…

  1. Ο Πανέλληνας Στέλιος Βάσκος αρχίζει αύριο τον υπεράνθρωπο άθλο για φιλανθρωπικούς σκοπούς. 1600 χλμ, 60 ώρες χωρίς ούτε μία στάση πάνω σε ένα ποδήλατο, διασωληνωμένος. Διαδρομή: Ελλάδα – Βουλγαρία – Τουρκία – Ελλάδα. 24ωρη κάλυψη και μετάδοση νέων από επιτροπή υποστήριξης.
    ellinikesaxies.blogspot.com

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s