Ακριβώς 30 χρόνια μετά και μία μόλις ημέρα μετά τη σαρωτική νίκη του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στο δημοψήφισμα για τις συνταγματικές μεταρρυθμίσεις, τουρκικές οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ανάμεσά τους και κάποιες που πρόσκεινται στο κυβερνών κόμμα, κατέθεσαν μήνυση κατά του Κενάν Εβρέν και των υπολοίπων εν ζωή πραξικοπηματίων για κατάχρηση εξουσίας το 1980.

Δεν πρόλαβαν καλά-καλά να τεθούν σε ισχύ οι συνταγματικές αλλαγές, και η Κυβέρνηση έδειξε αμέσως τα νύχια της στο στρατό.

Μεταμορφωμένη σε τιμωρό του πρώτα με την Εργκενεκόν και τώρα με τη δίωξη κατά των συνταγματαρχών του ’80, έδωσε το τελευταίο μήνυμα στο κατεστημένο. Τέλος τα πραξικοπήματα στην Τουρκία!

Τουλάχιστον τα στρατιωτικά…

Οι συνταγματικές μεταρρυθμίσεις που εγκρίθηκαν από το λαό κατήργησαν ουσιαστικά το άρθρο 15 του Συντάγματος, σύμφωνα με το οποίο οι πραξικοπηματίες δεν δικάζονται.

Το πραξικόπημα της 12ης Σεπτεμβρίου 1980 επιβλήθηκε από το στρατηγό Κενάν Εβρέν, τότε γενικό επιτελάρχη.

Στο πλευρό του, όμως, είχε και τον τότε αρχηγό Ξηράς, στρατηγό Νουρεττίν Ερσίν, τον αρχηγό της Αεροπορίας, στρατηγό Ταχσίν Σαχίνκαγια, τον αρχηγό Ναυτικού, στρατηγό Νεζάτ Τουμέρ και το διοικητή της Χωροφυλακής, στρατηγό Σεντάτ Τζελασούν, καθώς και εκατοντάδες άλλους αξιωματικούς.

Περίπου 600 χιλιάδες άνθρωποι κρατήθηκαν στις φυλακές μετά το πραξικόπημα, περισσότεροι από 200 χιλιάδες δικάστηκαν, πάνω από 10 χιλιάδες έχασαν την υπηκοότητά τους και 50 εκτελέστηκαν. Εκατοντάδες χιλιάδες βασανίστηκαν ή αγνοούνται ακόμη.

ΠΗΓΗ

Νέα ένταση

Η προοπτική και μόνο δίωξης μιας χούφτας ηλικιωμένων και απόστρατων στρατιωτικών έχει ήδη δημιουργήσει νέα ένταση στην Τουρκία. Σε μια Τουρκία που δεν λέει να πάρει ανάσα από τη διαμάχη ισλαμιστών-κεμαλιστών, τη διαμάχη κυβέρνησης-δικαστικών, τη διαμάχη συντηρητικών-εκσυχρονιστών και άλλων ειδών διαμάχες. Δεν είναι ακόμη σαφές αν αυτές οι μηνύσεις έχουν νομική βάση. Μερίδα νομικών υποστηρίζει ότι το αδίκημα των πρωταγωνιστών της χούντας έχει υποπέσει σε παραγραφή. Άλλοι, όμως, αντιτείνουν ότι δεν παραγράφονται εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Γι’ αυτόν το λόγο και ο αντιπρόεδρος του κυβερνώντος κόμματος, Ομέρ Τσελίκ, σε ενημέρωσή του προς ξένους ανταποκριτές στην Κωνσταντινούπολη, τόνιζε ιδιαίτερα ότι το πραξικόπημα αποτελεί έγκλημα κατά της ανθρωπότητας και άρα οι πρωταίτιοι πρέπει να οδηγηθούν στο εδώλιο.

Ωστόσο, την απάντηση θα τη δώσει η δικαιοσύνη και ο γενικός εισαγγελέας της Κωνσταντινούπολης, Καντίρ Αλτινισίκ, ο οποίος εξετάζει τη νομοθεσία, έτσι όπως διαμορφώνεται και με τις νέες αλλαγές του Συντάγματος, και θα συντάξει τη σχετική έκθεση εντός των επομένων ημερών. Ο Ομέρ Τσελίκ, ο οποίος είναι υπεύθυνος των εξωτερικών υποθέσεων του ΑΚΡ, έκρινε επίσης απαράδεκτο το γεγονός ότι δρόμοι και πλατείες έχουν το όνομα του Εβρέν και άλλων πραξικοπηματίων. «Θέλω το όνομά του να σβηστεί από τους δημόσιους χώρους, γιατί δεν αξίζει αυτήν την τιμή», δήλωσε.

Mε βαρύ ποινικό μητρώο

O Κενάν Εβρέν, 93 ετών σήμερα, αποτελεί μιαν από τις πλέον αμφιλεγόμενες προσωπικότητες της Τουρκίας. Όταν επέβαλε το πραξικόπημα ήταν ο ήρωας του λαού, επειδή κατάφερε να βάλει τέλος στην αιματηρότατη διαμάχη μεταξύ αριστερών και δεξιών και έσωσε τη χώρα από τον εμφύλιο. Το όνομά του, όμως, θα μείνει στην ιστορία ως του βασανιστή χιλιάδων ανθρώπων, του εισηγητή του συντάγματος με τις λιγότερες ελευθερίες στην Τουρκία και εκείνου που επισημοποίησε την παρέμβαση του στρατού στην πολιτική. Η κουρδική επανάσταση ξέσπασε κατά τη διάρκεια της θητείας του και η πόλωση που δημιούργησε η εποχή του βοήθησε στο σχηματισμό της έντονης πολιτικής και ιδεολογικής αντιπαράθεσης που κλονίζει μέχρι και σήμερα τη χώρα. Πολλοί από τους εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους που κρατήθηκαν στις φυλακές κατά τη διάρκεια της χούντας ήταν όχι μόνο αριστεροί, αλλά και οι άσπονδοι αντίπαλοί τους, ακροδεξιοί εθνικιστές, που υποτίθεται είναι οι κατ’ εξοχήν υποστηρικτές ενός καθεστώτος που πάει να σώσει τη χώρα από τον γκρεμό, όπως διατείνονται συνήθως οι πραξικοπηματίες.

Πολύ σύντομα ενώπιον της δικαιοσύνης

Ο ΚΕΝΑΝ Εβρέν πριν από δέκα χρόνια είχε δηλώσει: «Ποτέ δεν έκανα διάκριση μεταξύ αριστερών και δεξιών. Κάποιοι καταδικάστηκαν σε φυλάκιση και κάποιοι άλλοι σε θάνατο», είπε. «Για παράδειγμα, όταν ένας ακροδεξιός εκτελείτο, είχα πάντα τον επόμενο που περίμενε, που μπορεί να ήταν και αριστερός. Έτσι βασικά κρεμάγαμε έναν από τη δεξιά κι έναν από την αριστερά για να κρατάμε ισορροπία»…

Μετά τη συνταξιοδότησή του, ο Εβρέν κατέλυσε στη Μαρμαρίδα της Μεσογείου, ένα από τα ωραιότερα τουριστικά θέρετρα της χώρας, όπου ασχολήθηκε με τη ζωγραφική. Όταν πριν από κάποιους μήνες άρχισε η συζήτηση περί προσφυγής του ιδίου και των άλλων συνωμοτών στη δικαιοσύνη για το πραξικόπημα του ’80, δήλωσε ότι αν γίνει ποτέ κάτι τέτοιο, θα αυτοκτονήσει! Οι διώξεις ξεκίνησαν και δεν αποκλείται ο Κενάν Εβρέν να βρεθεί τελικά πολύ σύντομα ενώπιον της δικαιοσύνης, όπως έγινε και με τον Πινοσέτ. Παρά την ηλικία τους και παρά τα διλήμματα που προσπαθούν να περάσουν στην κοινή γνώμη. Η μέση αντίληψη στην Τουρκία καταδικάζει τα στρατιωτικά πραξικοπήματα, ωστόσο δεν έχει αποφασίσει ακόμη αν αυτά τελικά οδηγούν τη χώρα πίσω ή τη σώζουν…

Κι αυτό οφείλεται στην εντύπωση για το μεγαλείο που έχει καταφέρει να δημιουργήσει για τον εαυτό του ο τουρκικός στρατός προς την κοινή γνώμη. Θεματοφύλακας και προστάτης της δομής του κράτους. Και πάνω σε αυτό το αίσθημα πατά η πολιτική ρητορική. Η αντιπολίτευση υποστηρίζει ότι το «κυνήγι των στρατιωτικών» αποτελεί προσπάθεια της κυβέρνησης Ερντογάν να εξευτελίσει το θεσμό του στρατού και να φέρει την κρυφή ισλαμική ατζέντα στην επιφάνεια και η κυβέρνηση αντιτείνει ότι η απόσυρση του στρατού από την πολιτική είναι εκσυγχρονισμός.

<a href=’http://www1.sigmalive.com/adserver/www/delivery/ck.php?n=aa83452b&cb=50247708′ target=’_blank’><img src=’http://www1.sigmalive.com/adserver/www/delivery/avw.php?zoneid=31&cb=50247708&n=aa83452b’ border=’0′ alt=» /></a>