Για τους περισσότερους, ακόμη και αυτούς που ασχολούνται με τα θέματα της Άμυνας ήταν μάλλον η απόφαση που έλαβε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο πριν μερικές μέρες (βλέπε εδώ), που έφερε –περιστασιακά – στο προσκήνιο το δράμα που εξελίσσεται αυτή τη στιγμή συνολικά στον τομέα της ναυπηγοεπισκευαστικής δραστηριότητας στη χώρα μας.

Η γενικότερη όμως δραματική εικόνα διαφεύγει σχεδόν από όλους, με κίνδυνο να «βρεθούν προ εκπλήξεως» όταν το θέμα… σκάσει και μάλιστα εξαιρετικά ηχηρά.Διευκρινίσαμε τότε ότι η απόρριψη της 15^ης Μαρτίου 2012 αφορούσε προσφυγή του 2008, που είχαν καταθέσει τα ΕΝΑΕ, όταν τελούσαν ακόμη υπό γερμανική ιδιοκτησία, αναφορικά με την ανάκτηση (υπό μορφής προστίμου) των παράνομων επιδοτήσεων του ελληνικού Δημοσίου της περιόδου 1996-2002. Υπό αυτό το πρίσμα η απόφαση της 15^ης Μαρτίου δεν επηρεάζει τα ΕΝΑΕ σήμερα, αν και είναι η συνέχεια εκείνης της απόφασης του 2008 επικρέμεται σαν Δαμόκλειος σπάθη πάνω τους.

Πιο συγκεκριμένα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε ανταλλάξει στην συνέχεια την μη επιβολή προστίμου με την απαγόρευση στα ΕΝΑΕ δραστηριότητας στον μη στρατιωτικό ναυπηγικό και επισκευαστικό τομέα για 15 χρόνια και της πώλησης όλων των υποδομών που σχετίζονταν με αυτές. Οκτώ μήνες όμως μετά την αλλαγή ιδιοκτησιακού καθεστώτος των ΕΝΑΕ, την 1 Δεκεμβρίου 2010, η ΕΕ οριστικοποίησε την απόφασή της διευρύνοντάς την και απαγορεύοντας πλήρως τις εξαγωγικές δραστηριότητες των ναυπηγείων τόσο για εμπορικές όσο και στρατιωτικές εφαρμογές και περιορίζοντάς τα ναυπηγεία μόνο σε στρατιωτικές δραστηριότητες στην εγχώρια αγορά. Φυσικά η τελευταία είναι πλέον ανύπαρκτη, όχι μόνο για νέες ναυπηγήσεις που έχουν ανασταλεί για το ορατό μέλλον, αλλά και για τα άλλα προγράμματα του Πολεμικού Ναυτικού, όπως το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των ΜΕΚΟ200ΗΝ.

Ως εκ τούτου τα ΕΝΑΕ όχι μόνο δεν μπορούν πλέον να δραστηριοποιηθούν σε ναυπηγήσεις πολεμικών πλοίων για εξαγωγή, κυρίως υποβρυχίων (υπήρχε αρχική δέσμευση των ΗΑΕ για τέσσερα 214) αλλά και περιπολικών σκαφών (έγινε σχετική επαφή με την Κύπρο) όπως αναφερόταν στο επιχειρηματικό σχέδιο της εξαγοράς, αλλά τον Αύγουστο του 2011 αποκλείστηκαν ακόμη και από την επισκευή πλωτών δεξαμενών του ΠΝ, με το σκεπτικό ότι η δραστηριότητα δεν ήταν αμιγώς στρατιωτική (κάποιος αποφάνθηκε ότι οι πλωτές δεξαμενές του Πολεμικού Ναυτικού δεν ήταν πολεμικά πλοία).

Εναντίον αυτής της διευρυμένης απόφασης της ΕΕ, τα ΕΝΑΕ υπό τη νέα ιδιοκτησία τους, υπέβαλλαν προσφυγή στις 23 Αυγούστου 2011 και η οποία εκκρεμεί, ενώ έχει ζητηθεί η συνδρομή της ελληνικής κυβέρνησης στο θέμα.

Μια άλλη όμως δέσμη εξελίξεων έρχεται από την διαδικασία επαναδιαπραγμάτευσης των συμβάσεων και ειδικά «των σημείων εκείνων που δημιουργούν πρόβλημα στην κανονική εξέλιξη της συμφωνίας» που προανήγγειλε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας κος Αβραμόπουλος σε ομιλία του στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής στις 17 Ιανουαρίου, υπογραμμίζοντας μάλιστα ότι στο χρονικό διάστημα που διαρκεί αυτή η επαναδιαπραγμάτευση της σύμβασης δεν πρόκειται να γίνουν πληρωμές προς τα ΕΝΑΕ.

Στη συνέχεια της υπουργικής ανακοίνωσης συστάθηκε και ειδική επιτροπή επαναδιαπραγμάτευσης με μια σειρά στόχων, ανάμεσά τους και η «οριστικοποίηση συγκεκριμένων χρονοδιαγραμμάτων του ναυπηγικού έργου και η άμεση σύνδεση των πληρωμών με την εξέλιξη των τελευταίων.»

Εκ πρώτης όψεως λοιπόν η ενέργεια του ΥΠΕΘΑ φαίνεται σαν μια απολύτως αναγκαία ενέργεια για να προστατευθούν τα συμφέροντα του ελληνικού δημοσίου και του Πολεμικού Ναυτικού, καθώς “δυο χρόνια μετά την νέα σύμβαση το ελληνικό δημόσιο εξακολουθεί να έχει πληρώσει πάνω από 2 δις ευρώ και το ΠΝ να μην έχει παραλάβει κανένα από τα υποβρύχια, πλέον του ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΗ, ούτε το νέο ναυπηγικό πρόγραμμα (των δυο «214» σε αντικατάσταση του προγράμματος εκσυγχρονισμού των «209/1400» να έχει ξεκινήσει.”

Επειδή όμως η αλήθεια βρίσκεται πάντα κάπου ενδιάμεσα σημειώστε τα παρακάτω:

Σύμφωνα με τα ΕΝΑΕ αλλά και την δημοσιοποιημένη συμφωνία και τις συμβάσεις του 2010 οι πληρωμές γίνονται με βάση συγκεκριμένες τακτές ημερομηνίες και όχι με την εκπλήρωση συγκεκριμένων κατασκευαστικών στόχων. Υπάρχουν όμως σαφείς και αυστηρές ρήτρες για την μη παράδοση των υποβρυχίων στις τακτές προθεσμίες. Το σημείο αυτό ακριβώς (που κάκιστα κατά την γνώμη μας υπήρχε στην συμφωνία του 2010) είναι που το ΠΝ θέλει να επαναδιαπραγματευθεί.

Το ελληνικό δημόσιο όμως έτσι και αλλιώς έχει καθυστερήσει (και τελικά αναστείλει) από καιρό τις πληρωμές. Αρχικά δικαιολογία ήταν η καταγγελία και αναδιαπραγμάτευση της ιδιωτικής σύμβασης HDW-ENAE (υπό την νέα διοίκηση) την οποία η γερμανική πλευρά κατήγγειλε τον Μάιο του 2011. Το θέμα όμως αυτό έληξε μέσα στο προηγούμενο Καλοκαίρι και η νέα σύμβαση που εγγυάτο τα συμφωνηθέντα και κυρωθέντα τον Μάρτιο του 2010 κατατέθηκε στο ΥΠΕΘΑ στις αρχές Αυγούστου 2011. Οι πληρωμές όμως δεν επαναλήφθηκαν σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα.

Σε ότι αφορά το γεγονός του ότι δεν έχει ξεκινήσει ακόμη η ναυπήγηση των δυο νέων «214», αυτό είναι απολύτως σύμφωνο με το χρονοδιάγραμμα που προβλέπει χρόνο 18 μηνών για την παράδοση απαρτίων από τους υποκατασκευαστές HDW από την ενεργοποίηση των συμβάσεων. Ο χρόνος αυτός κατά τα ΕΝΑΕ δεν έχει ακόμη παρέλθει.

Στην όποια επαναδιαπραγμάτευση όμως τα ΕΝΑΕ βάζουν και μια σειρά εκκρεμοτήτων που ανέκυψαν μεν μετά την ιδιοκτησιακή αλλαγή αλλά αφορούσαν την γερμανική διαχείριση, ανάμεσά τους αγωγή του ΟΣΕ ύψους 320 εκατομμυρίων ευρώ που κατατέθηκε τον Ιανουάριο του 2011, ενώ και η εφορία έσπευσε να επιβάλει φόρους και πρόστιμα για ανέλεγκτες χρήσεις πολύ πριν το 2010. Οι πληροφορίες λένε ότι το ελληνικό δημόσιο… σφυρίζει αδιάφορα και δηλώνει ότι θέλει να επαναδιαπραγματευθεί κάθε θέμα ξεχωριστά.

Η κατάσταση όμως είναι ακόμη πιο δραματική στα Ναυπηγεία Ελευσίνας που ψυχορραγούν, με την τύχη 1.300 εργαζομένων σε αυτά κυριολεκτικά στο κενό.

Το πώς οδηγήθηκαν τα Ναυπηγεία Ελευσίνας σε αυτή την τραγική θέση, είναι αποτέλεσμα μιας σειράς παραγόντων, συμπεριλαμβανομένων και πολλών άστοχων επιχειρηματικών ενεργειών. Το σημαντικό όμως σήμερα στην ιστορία είναι ότι τα ναυπηγεία έχουν καταθέσει αίτηση υπαγωγής στη διαδικασία του άρθρου 99 του Πτωχευτικού Κώδικα για προστασία από τους πιστωτές τους. Να σημειώσουμε ότι ανάμεσα στους τελευταίους είναι και οι ξένες εταιρίες που έχουν αδειοδοτήσει την κατασκευή των τορπιλοπυραυλακάτων κλάσης «Ρουσσέν» του Πολεμικού Ναυτικού ή προμηθεύουν συστήματα και απάρτια για αυτές. Το σχετικό πρόγραμμα, που ήταν και η μόνη αξιόλογη δραστηριότητα των ναυπηγείων, έχει φυσικά σταματήσει αφήνοντας μετέωρα τρία από τα επτά σκάφη της κλάσης. Η ιστορία δηλαδή του προγράμματος υποβρυχίων του ΠΝ επί γερμανικής ιδιοκτησίας, όχι μόνο επαναλαμβάνεται αλλά μπαίνει ακριβώς και στον ίδιο φαύλο κύκλο: η ναυπήγηση σταμάτησε, το ΠΝ διέκοψε τις πληρωμές μέχρις ότου υπάρξει πρόοδος και το αδιέξοδο συνεχίζεται. Η πιο πρόσφατη εξέλιξη είναι ότι το ΠΝ σύστησε επιτροπή επαναδιαπραγμάτευσης της σύμβασης, όπως και στην περίπτωση των ΕΝΑΕ.

Είναι εύκολα κατανοητό ότι η κατάσταση είναι κυριολεκτικά μετέωρη, τόσο όσον αφορά την τύχη των δυο ναυπηγείων (με πολύ μεγαλύτερη φυσικά ανασφάλεια στα Ναυπηγεία Ελευσίνας) όσο και την τύχη του συνόλου των ναυπηγικών προγραμμάτων του ΠΝ.

Εδώ όμως υπάρχουν και οι τεράστιες ευθύνες toyελληνικού κράτους και της απραξίας του στο θέμα του ενιαίου ναυπηγικού φορέα και της εθνικής ναυπηγικής βιομηχανίας, που οδήγησε τα δυο μεγαλύτερα ναυπηγεία της χώρας όχι μόνο να πνέουν τα λοίσθια, αλλά να κατασπαράσσουν το ένα τις σάρκες του άλλου.

Την δεδομένη στιγμή είναι προφανές ότι με την λύση που έχει δοθεί για τα ΕΝΑΕ, ο Σκαραμαγκάς είναι το αποκλειστικό ναυπηγείο πολεμικών ναυπηγήσεων στην Ελλάδα. Δεδομένης μάλιστα της απαγόρευσης δραστηριότητας για εμπορικά πλοία, το πεδίο είναι εντελώς ελεύθερο για τα Ναυπηγεία Ελευσίνας να δραστηριοποιηθούν προς αυτή την κατεύθυνση. Εδώ βέβαια υπάρχει το άλλο απίστευτο, αφού έχουμε κατορθώσει σαν Ελλάδα με έναν από τους μεγαλύτερους εμπορικούς στόλους στον κόσμο να μην μπορούμε να «ζήσουμε» ένα ναυπηγείο.

πηγη