Σε καθεστώς πολύμηνης καθυστέρησης βρίσκεται το τουρκικό πρόγραμμα ανάπτυξης και παραγωγής του άρματος μάχης Altay, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι έχει ακυρωθεί η υλοποίησης. Υπάρχουν όμως σοβαρές υπερβάσεις και καθυστερήσεις στο χρονοδιάγραμμα του προγράμματος (το άρμα μάχης ονομάστηκε Altay προς τιμή του στρατηγού Fahrettin Altay, διοικητή του τουρκικού 5^ου Σώματος Ιππικού κατά τη διάρκεια της Μικρασιατικής Εκστρατείας).

Ουσιαστικά το Altay είναι η τουρκική έκδοση του νοτιοκορεατικού άρματος K-2 Black Panther, που είναι εξέλιξη του K-1, το οποίο βασίστηκε στο αμερικανικό M-1 Abrams. Το «Πρόγραμμα Παραγωγής Εθνικού Άρματος Μάχης» (MİTÜP : Milli Tank Üretimi Projesi) ξεκίνησε να απασχολεί τον Τουρκικό Στρατό στα μέσα της δεκαετίας του 1990. Όμως μετουσιώθηκε μια δεκαετία αργότερα. Συγκεκριμένα, το πρόγραμμα ξεκίνησε επίσημα τον Μάρτιο του 2007 με την υπογραφή σύμβασης, ύψους $ 500.000.000, μεταξύ του τουρκικού Υφυπουργείου Αμυντικής Βιομηχανίας (SSM) και της Otokar, για το σχεδιασμό, την ανάπτυξη και την παραγωγή τεσσάρων πρωτοτύπων αρμάτων μάχης. Είχε προηγηθεί η υπογραφή σύμβασης, μεταξύ του SSM και της Aselsan, για την ανάπτυξη δύο πρωτότυπων Συστημάτων Ελέγχου Πυρός τύπου Volkan III, τον Μάρτιο του 2006. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι το Μάιο του 2011 η Aselsan απέσπασε νέο συμβόλαιο, αυτή τη φορά για την ανάπτυξη δύο πρωτότυπων συστημάτων αναγνώρισης στόχων (εκτός από το Volkan III, το σύστημα αναγνώρισης στόχων και το ενεργητικό σύστημα προστασίας AKΚOR η Aselsan κατασκευάζει και το σύστημα νυχτερινής όρασης και οδήγησης, το σύστημα πλοήγησης και το σύστημα IFF). Ακολούθησε, τον Ιούλιο του 2008, η υπογραφή της σύμβασης για τη μεταφορά τεχνογνωσίας από τη Hyundai Rotem προς την Τουρκία. Η Hyundai Rotem παρείχε τεχνογνωσία για το κύριο πυροβόλο (το οποίο θα αναπτύξει και τα κατασκευάσει η MKEK), τη θωράκιση (την οποία θα αναπτύξει και θα κατασκευάσει η Roketsan), το σύστημα της υδροπνευματικής ανάρτησης και το συγκρότημα της ερπύστριας.

Το Σεπτέμβριο του 2010 ανακοινώθηκε ότι η φάση της αρχικής σχεδίασης, η οποία ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2009, ολοκληρώθηκε και ότι το πρόγραμμα έχει περάσει σε φάση λεπτομερούς σχεδίασης και ανάπτυξης, η οποία ολοκληρώθηκε το Μάρτιο του 2013. Το Φεβρουάριο του 2013 ανακοινώθηκε, στο πλαίσιο τακτικής δημοσιογραφικής ενημέρωσης, ότι το πρωτότυπο άρμα κινητικότητας (MTR) έχει διανύσει περισσότερα από 2.000 χιλιόμετρα από τον Απρίλιο του 2012 που ξεκίνησαν οι δοκιμές, ενώ το πρωτότυπο άρμα μάχης ισχύος πυρός (FTR) έχει εκτελέσει βολές, ακίνητο και κινούμενο κατά σταθερών και κινούμενων στόχων. Οι δοκιμές των πρωτότυπων MTR και FTR ολοκληρώθηκαν το Νοέμβριο του 2012, οπότε και ξεκίνησε η φάση της αξιολόγησης των δεδομένων, τα οποία, με τη σειρά τους, χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή των δύο Πλήρως Πρωτότυπων Οχημάτων (PV1/2). Τα πρωτότυπα PV1/2 παραδόθηκαν στον Τουρκικό Στρατό τον Απρίλιο και το Νοέμβριο του 2014 αντίστοιχα (το PV1 είναι το πρωτότυπο άρμα μάχης δοκιμών ευκινησίας, αντοχής και αξιοπιστίας, ενώ το PV2 είναι το πρωτότυπο άρμα μάχης αξιολόγησης του συστήματος και των τελικών δοκιμών αποδοχής). Οι δοκιμές των πρωτοτύπων PV1/2 ολοκληρώθηκαν το Νοέμβριο του 2016, οπότε και το πρόγραμμα έχει «παγώσει» αναμένοντας την διεξαγωγή διαγωνισμού για την ανάδοχο εταιρία κατασκευής και φυσικά την έναρξη παραγωγής (σύμφωνα με στελέχη της Otokar το πρώτο άρμα μάχης θα παραδοθεί στον Τουρκικό Στρατό 36 μήνες μετά την υπογραφή του σχετικού συμβολαίου, άρα η εγγύτερη ημερομηνία ένταξης του Altay σε υπηρεσία είναι το 2020).

Με άλλα λόγια, ενώ τεχνικά το πρόγραμμα φαίνεται ότι προχωράει κανονικά, τουλάχιστον έχουν ολοκληρωθεί με επιτυχία όλες οι προβλεπόμενες δοκιμές, σε επίπεδο παραγωγής έχουν προκύψει τα προβλήματα καθυστέρησης. Στα τέλη του 2015, η BMC ανακοίνωσε ότι διεκδικεί, παράλληλα με την Otokar, την κατασκευή της 1^ης παρτίδας των 250 αρμάτων (υπενθυμίζουμε ότι οι συνολικές απαιτήσεις της Τουρκίας ανέρχονται, σύμφωνα με επίσημες δηλώσεις, σε 1.000 άρματα μάχης, σε τέσσερις διαδοχικές παρτίδες των 250 αρμάτων έκαστη παρτίδα παραγωγής). Μάλιστα, η BMC δήλωσε ότι θα συστήσει βιομηχανική ομάδα, η οποία θα περιλαμβάνει και ξένους κατασκευαστές που αποδέχονται τον όρο της χορήγησης πάγιας άδειας εξαγωγής και εγχώριας παραγωγής για τον κινητήρα του άρματος, θέμα το οποίο αποτελεί «αγκάθι» στην ανάπτυξη του Altay καθώς η Τουρκία δεν διαθέτει την απαραίτητη τεχνογνωσία για την ανάπτυξη πετρελαιοκινητήρων υψηλών επιδόσεων για άρματα μάχης και εκ των πραγμάτων είναι αναγκασμένη να συνεργαστεί με ξένους κατασκευαστές, οι οποίοι όμως αρνούνται να χορηγήσουν πάγια έγκριση σε ότι αφορά την παραγωγή και την εξαγωγή των κινητήρων τους από την Τουρκία. Η BMC στηρίζει την υποψηφιότητα της στον όρο της σύμβασης του 2007, σύμφωνα με τον οποίο μετά το πέρας των δοκιμών και την οριστικοποίηση της τελικής διαμόρφωσης του Altay, το SSM θα διενεργήσει νέα διαγωνιστική διαδικασία για την τελική ανάθεση της σύμβασης παραγωγής των 1.000 αρμάτων.

Σύμφωνα με τις επίσημες ανακοινώσεις, τα πρώτα 500 άρματα μάχης (δηλαδή η 1^η και η 2^η παρτίδα) θα ενσωματώνουν κινητήρα της γερμανικής MTU. Έτσι, τον Οκτώβριο του 2010, υπογράφηκε σύμβαση μεταξύ της Otokar και της MTU για την προμήθεια τεσσάρων κινητήρων για τον εξοπλισμό των πρωτοτύπων, οι παραδόσεις των οποίων πραγματοποιήθηκαν την περίοδο 2012-2014. Πρόκειται για τον κινητήρα V-12 MT883 Ka 501 με σύστημα άμεσου ψεκασμού καυσίμου και απόδοση 1.500 ίππων στις 2.700 στροφές ανά λεπτό, συζευγμένο με το σύστημα αυτόματης μετάδοσης της κίνησης Renk HSWL 295TM με 5 ταχύτητες εμπρός και 3 όπισθεν.

Τα 500 άρματα μάχης της 3^ης και της 4^ης παρτίδας θα ενσωματώνουν κινητήρα μέγιστης ισχύος 1.800 ίππων τουρκικής σχεδίασης και ανάπτυξης, κατόπιν της σχετικής απόφασης που έλαβε η Εκτελεστική Επιτροπή Αμυντικής Βιομηχανίας τον Δεκέμβριο του 2010. Λίγο αργότερα, ξεκίνησαν διαπραγματεύσεις με την Mitsubishi Heavy Industries με στόχο την από κοινού σχεδίαση, ανάπτυξη και παραγωγή ενός πετρελαιοκινητήρα των αυτών επιδόσεων. Ωστόσο μετά από πολύμηνες συνομιλίες οι διαπραγματεύσεις δεν τελεσφόρησαν, ακριβώς λόγω της άρνησης της Mitsubishi να αποδεχτεί τον τουρκικό όρο για χορήγηση πάγιας έγκρισης παραγωγής και εξαγωγής των κινητήρων. Έτσι στα μέσα του 2015, το SSM ανέθεσε στην τουρκική εταιρία TUMOSAN σύμβαση ύψους € 190.000.000 για τη σχεδίαση και την ανάπτυξη ενός πετρελαιοκινητήρα ισχύος 1.800 ίππων. Τον Οκτώβριο του 2015 η TUMOSAN υπέγραψε συμφωνία με την αυστριακή AVL List, για την παροχή τεχνικής βοήθειας στην κατασκευή του εν λόγω κινητήρα. Σύμφωνα με την TUMOSAN βασικός όρος της συμφωνίας είναι ότι «η TUMOSAN, όπως όλες οι βιομηχανίες, θα πρέπει να είναι ελεύθερη στο να δεχθεί τεχνική βοήθεια από το εξωτερικό, αλλά, στο τέλος θα πρέπει να έχει τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και αδειών εξαγωγής για κάθε τμήμα του συγκροτήματος ισχύος». Παράλληλα η TUMOSAN έχει αναλάβει την υποχρέωση να αναπτύξει το σύστημα μετάδοσης της κίνησης του άρματος καθώς και κρίσιμα συγκροτήματα του κινητήρα συμπεριλαμβανομένης της αντλίας καυσίμου, την ηλεκτρονική μονάδα έλεγχου και του συστήματος ψεκασμού καυσίμου.

Σε μια παράλληλη εξέλιξη, στον τομέα του ενεργητικού συστήματος αυτοπροστασίας AKKOR, η Aselsan ανακοίνωσε ότι το Νοέμβριο του 2015 υπέγραψε σύμβαση αξίας $ 54.000.000 με την Τουρκική Κυβέρνηση για την παραγωγή και την παράδοση του AKKOR ως δομικό υποσύστημα του Altay. Το AKKOR περιλαμβάνει αισθητήρες προειδοποίησης εκπομπής δέσμης λέιζερ, εκτοξευτές καπνογόνων βομβίδων, τέσσερα ραντάρ για περιμετρική κάλυψη 360^ο και πολλαπλούς εκτοξευτές αντιμέτρων. Ωστόσο, αν και οι αρχικές προβλέψεις οριοθετούσαν την έναρξη σειριακής παραγωγής του συστήματος στα τέλη του 2017, στη συνέχεια η παραγωγή του μετατέθηκε για το 2020, και πλέον, σύμφωνα με τελευταίες πληροφορίες, δεν προβλέπεται να ξεκινήσει πριν το 2022.

Παρά τις χρονικές καθυστερήσεις η γενική εκτίμηση είναι ότι το πρόγραμμα Altay θα τεθεί τελικά σε παραγωγή, με τον έναν ή με τον άλλο τρόπο: (α) Είτε η Τουρκία θα επενδύσει στην εγχώρια έρευνα και τεχνολογία προκειμένου να επιλύσει το ζήτημα του κινητήρα με τίμημα την χρονική καθυστέρηση του προγράμματος ή (β) Θα συνεργαστεί με αμυντική βιομηχανία του εξωτερικού για την ταχύτερη ένταξη σε υπηρεσία του Altay, αλλά με τίμημα τη μείωση της εγχώριας συμμετοχής. Όπως και να έχει, όποια εναλλακτική και αν επιλεγεί η Τουρκία θα προχωρήσει με το πρόγραμμα Altay, αφενός διότι έχει ήδη δαπανήσει περί το $ 1.000.000.000 στην ανάπτυξη του, αφετέρου διότι η ρητορική των Τούρκων αξιωματούχων έχει αναγάγει το πρόγραμμα σε μείζον εθνικό ζήτημα, παρά το γεγονός ότι το Altay, τουλάχιστον τα 250 άρματα μάχης της 1^ης παρτίδας, αναμένεται να κοστίσουν, σύμφωνα με την Otokar, περί τα $ 3.500.000.000. Σε κάθε περίπτωση, για την Ελλάδα που δεν έχει την οικονομική δυνατότητα νέων εξοπλισμών, η όποια χρονική καθυστέρηση στα τούρκικα εξοπλιστικά προγράμματα είναι καλά νέα. πηγη