"Greek National Pride" blog

Τα δόγματα της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής: Η εφαρμογή σε Ελλάδα και τα υπόλοιπα Βαλκάνια


Γράφει ο Κωνσταντίνος Ζαφειρίδης

Η Τουρκία απασχολεί συχνά τη διεθνή σκηνή με τις κινήσεις και τις απαιτήσεις της. Τον τελευταίο καιρό ωστόσο η κατάσταση αυτή έχει ενταθεί. Η γείτονος χώρα έχει ανεβάσει τόσο τους “τόνους”, όσο και τις διεκδικήσεις της σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο. Στο παρόν άρθρο θα γίνει μια σύντομη παρουσίαση των πυλώνων της εξωτερικής πολιτικής της εκείθεν του Αιγαίου ακτής  και τις αλλαγές που αυτή υφίσταται, καθώς αναπόφευκτα η χώρα μας επηρεάζεται έντονα από κάθε κίνηση.

Η Τουρκική δημοκρατία αποτελεί τη διάδοχη κατάσταση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η τελευταία εκτεινόταν σε τρεις ηπείρους, γεγονός που δημιούργησε συγκεκριμένες στοχεύσεις και βλέψεις. Αρκεί να κοιτάξει κανείς τη διείσδυση της Τουρκίας σε Βοσνία, Βόρεια Μακεδονία και Αλβανία, αλλά και την παρουσία – ενέργειες στην Αραβική Χερσόνησο και Μέση Ανατολή.  Ενδεικτικά παραδείγματα αποτελούν οι δράσεις  TIKA, DIYANET και YUNUS EMRE.

Με λίγα λόγια η σημερινή τουρκική εξωτερική πολιτική, εγκολπώνει θραύσματα μιας αυτοκρατορικής πολιτικής περασμένων χρόνων. Ανάλογα παραδείγματα αποτελούν η Μεγάλη Βρετανία σε ρεαλιστική “βάση”, αλλά και η Ελλάδα σε πιο ιδεαλιστική-φαντασιακή. Η πολιτική του λεγόμενου νέο-Οθωμανισμού συνίσταται στον έλεγχο, σε όποιον βαθμό μπορεί να επιτευχθεί, περιοχών που ήταν κάποτε επαρχίες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και που φυσικά θεωρούνται σημαντικές για την εξωτερική πολιτική της Τουρκίας.

Από την άλλη πλευρά, επί προεδρίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, βλέπουμε μια απομάκρυνση από το κοσμικό-κεμαλικό κράτος και μια στροφή προς την ισλαμική «παράδοση». Η εμπλοκή στη Συρία, αλλά πολύ περισσότερο στη Λιβύη μαρτυρά από κοινού με τις σχέσεις με τους «Αδελφούς Μουσουλμάνους» και άλλα παρόμοια δίκτυα, μια ισλαμιστική πολιτική.

Πώς όμως επηρεάζεται η Ελλάδα και φυσικά η Κύπρος από τα παραπάνω δεδομένα; Η Τουρκία όπως κάθε έθνος-κράτος, δυσπιστεί και φοβάται τους γείτονές του. Αναγνωρίζει ότι οποιοσδήποτε μπορεί να γίνει εχθρός αν του δοθεί η αφορμή. Επομένως, ακολουθεί την τακτική «η καλύτερη άμυνα είναι η επίθεση». Η γεωγραφική της θέση προσφέρει πολλά πλεονεκτήματα, αλλά και προκαλεί σοβαρά προβλήματα. Τα Στενά και η ευαλωτότητά τους είναι ο μεγάλος φόβος παραδοσιακά. Επιπλέον, η Κύπρος αποτελεί υπό προϋποθέσεις απειλή για την  καρδιά της Τουρκίας, την Άγκυρα. Η Κύπρος είναι για την Τουρκία  μείζον θέμα ασφάλειας. Επομένως, δεν θα έμενε και δεν προβλέπεται να μείνει αμέτοχη στα ζητήματα της Κύπρου.

Επιπροσθέτως, η Τουρκία αποτελεί εδώ και χρόνια δύναμη αμφισβήτησης του υπάρχοντος status quo και αναθεώρησης. Ως τέτοια, διεκδικεί μεγαλύτερο κομμάτι  στην πίτα, γιατί θεωρεί πως της αναλογούν περισσότερα από τα παρόντα κεκτημένα. Συνέπεια αυτού είναι η αίσθηση εγκλωβισμού και περικύκλωσης. Οι ομοιότητες με το Lebensraum  της Γερμανίας του Μεσοπολέμου είναι κάτι περισσότερο από εμφανείς. Μια δύναμη αναθεωρητική είναι παραδοσιακά  επιθετική, αλλά ταυτόχρονα  γεμάτη αμφιβολίες. Η ευθεία αμφισβήτηση της νικηφόρας Συνθήκης της Λωζάννης και το θέμα της Αγίας Σοφίας, είναι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Ηχηρό μήνυμα απαίτησης προς τα έξω, αλλά και μια προσπάθεια αυτοεπιβεβαίωσης λίγο πριν την εκατονταετία ζωής του νέου Τουρκικού κράτους.

Στο Αιγαίο πέρα από τα οικονομικά οφέλη που συνεπάγεται ο έλεγχος του, και την ανάδειξη της σε κυρίαρχη δύναμη στην Ανατολική Μεσόγειο, η Τουρκία θεωρεί πως ενδεχομένως τα Στενά θα είναι πιο εύκολα υπερασπίσημα. Ο μόνιμος φόβος  Ρωσικής καθόδου προς τα Στενά,  έχει δημιουργήσει σύνδρομα.  Ταυτόχρονα, η τουρκική κυβέρνηση ευελπιστεί  στην αναβάθμιση της χώρας τόσο σε πρώτη δύναμη στην Ανατολική Μεσόγειο, όσο και σε περιφερειακό επίπεδο,  αν όλα τα μέτωπα λειτουργήσουν κατά το δοκούν.  Στην παρούσα φάση  το Αιγαίο δεν αποτελεί προτεραιότητα της Τουρκίας. Υπάρχει πιο έντονα το στοιχείο της εσωτερικής κατανάλωσης από το μέτωπο της Λιβύης ή της Συρίας. Ωστόσο, δεν υπάρχει καμία διάθεση μείωσης της σοβαρότητας της κατάστασης.

Η Ελλάδα και η Κύπρος βρίσκονται αναπόφευκτα στην πρώτη γραμμή των εξελίξεων στην περιοχή. Η Ελλάδα,  από την πλευρά της  όπως φαίνεται, οφείλει να οικοδομήσει ουσιώδεις και επωφελείς αμυντικές συμμαχίες, να ενισχύσει την αποτρεπτική της ικανότητα και τέλος να παρουσιάσει ισχυρά διπλωματικά χαρτιά σε Ευρώπη, Αμερική και Ρωσία προκειμένου να αναβαθμιστεί ο ρόλος της στη διεθνή σκακιέρα.

Εύλογα θα αναρωτηθεί κανείς: για την επιτακτικότατα των παραπάνω, αλλά και αν  είναι δυνατόν μία χώρα σαν την Τουρκία με τόσα ανοιχτά μέτωπα, αλλά και το μέγεθος της να ασχολείται σε τέτοιο βαθμό με την Ελλάδα, ακόμα και να νιώθει ότι απειλείται. Όπως γίνεται αντιληπτό,  η Τουρκία δε φοβάται κάποια επίθεση από την Ελλάδα, φαίνεται ωστόσο, να ανησυχεί ότι η τελευταία μπορεί να προβεί σε κινήσεις οι οποίες θα μπορούσαν να αποδυναμώσουν την ίδια την χώρα. Η υπογραφή της συμφωνίας για την οριοθέτηση της ΑΟΖ με την Αίγυπτο, είναι δυνητικά μια τέτοια κίνηση. Αν η Ελλάδα μετουσιώσει την σύγκληση με το Ισραήλ, το οποίο μόλις υπέγραψε την ιστορική συμφωνία με τα ΗΑΕ, σε ένα μεταξύ τους σύμφωνο, αυτομάτως δημιουργείται ένας άξονας τριών κρατών πολέμιων των σχεδίων της Άγκυρας. Η αίσθηση εγκλωβισμού θα είναι δεδομένη.

Είναι επίσης σημαντικό να λάβουμε υπόψη μας ότι παραδοσιακά η Ελλάδα απορροφά μεγάλο μέρος της έντασης από το εσωτερικό της Τουρκίας. Είναι προσφιλής τακτική της εκάστοτε κυβέρνησης, να στρέφει το ενδιαφέρον προς το ελληνικό κράτος όταν τα πράγματα δεν πάνε καλά στο εσωτερικό.

Το Αιγαίο συνδέει τη Μεσόγειο με τη  Μαύρη Θάλασσα, προκειμένου να γίνει η περιφερειακή δύναμη που τόσο επιθυμεί. Η τουρκική πολιτική  στοχεύει στον έλεγχο της  θάλασσας-έξοδο στη Μεσόγειο, εκβιάζοντας ταυτόχρονα την Ευρώπη για οικονομική και όχι μόνο στήριξη.

Η Ελλάδα έχει καίρια θέση στα Βαλκάνια. Μια ενδεχόμενη ανατροπή στην ισορροπία δυνάμεων υπέρ της Τουρκίας θα πυροδοτούσε αλυσιδωτές αντιδράσεις  στην περιοχή, η οποία ως πυριτιδαποθήκη της Ευρώπης είναι πάντοτε έτοιμη να εκραγεί. Ο κατακερματισμός των Βαλκανίων βοηθά σε αυτό. Επιπλέον, οι εξισλαμισμοί Αλβανών και Βοσνίων τον 17ο αιώνα, άφησαν παρακαταθήκη μόνιμης παρουσίας και εμπλοκής της Τουρκίας. Η Ελλάδα όπως αποφαίνεται αποτελεί ένα εμπόδιο στον δρόμο για έλεγχο των Βαλκανίων. Η Άγκυρα προς το παρόν όπως φαίνεται προσπαθεί να καλλιεργήσει κατάλληλες συνθήκες, στο πλαίσιο μιας μάλλον μεσοπρόθεσμης πολιτικής.

Πηγή

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s