"Greek National Pride" blog

DEFEA και F-35: “Πετάξαμε” με το προηγμένο Cockpit Demonstrator και μεταφέρουμε τις εντυπώσεις!


DEFEA 2021, F-35. Επίδειξη δυνατοτήτων του μαχητικού πέμπτης γενιάς στο Cockpit Demonstrator. Ο εξομοιωτής του F-35 (Cockpit demonstrator για την ακρίβεια…) ήταν από τα πλέον σημαντικά εκθέματα – συστήματα απεικόνισης δυνατοτήτων της DEFEA. Αυτός ήταν και ο σημαντικότερος, αλλά όχι ο μοναδικός, λόγος για τον οποίο τον επισκεφθήκαμε και σας μεταφέρουμε τις εντυπώσεις μας και όσα καταγράψαμε…

Του Στέργιου Δ. Θεοφανίδη

Το πρώτο πράγμα που θα πρέπει να σημειώσουμε είναι η αίσθηση λιτότητας που “παράγει” ως εντύπωση η πρώτη ματιά στον θάλαμο διακυβέρνησης του F-35. Στην ουσία, η εικόνα που αντικρίζει κάποιος είναι η εξέλιξη των 120 σχεδόν ετών της Αεροπορίας. Η διαφορά είναι εμφανής από το πρώτο δευτερόλεπτο σε σχέση με το πιλοτήριο ενός F-16 ή ένα F/A-18 των τελευταίων εκδόσεων.

Είναι εμφανής δε ακόμη και σε σχέση με το απόλυτα λιτό και εργονομικό πιλοτήριο του Rafale. Κυρίαρχο στοιχείο του βέβαια είναι ο πίνακας οργάνων που πλέον… δεν έχει όργανα. Καταλαμβάνεται από μία ενιαία οθόνη (Multi Function Display) τεχνολογίας αφής, διαστάσεων 8 Χ 20 ιντσών (20,32 εκατοστά ύψος Χ 50,8 εκατοστά πλάτος). Η οθόνη ουσιαστικά απαρτίζεται από δύο διαστάσεων 8 Χ 10 ίντσες, εγκαταστημένες στο ίδιο πλαίσιο.

Δεν υπάρχουν κουμπιά επιλογής λειτουργικών γύρω από την MFD. O ιπτάμενος επιλέγει τη διαμόρφωσή της και το “φορμάτ” των απεικονίσεων που επιθυμεί, πατώντας σύμβολα με τη μορφή βέλους στο κάτω μέρος της, ή εναλλακτικά μέσω ενός τεσσάρων σημείων κομβίου που βρίσκεται επάνω στο πλευρικό χειριστήριο ελέγχου πτήσης, όπως και στο F-16.

Στην ενιαία MFD της Rockwell Collins, στον πίνακα οργάνων του F-35, ο ιπτάμενος μπορεί να επιλέξει την απεικόνιση δύο, τριών ή τεσσάρων “οθονών”. Δεν μπορεί δηλαδή να δει μία ενιαία εικόνα, προερχόμενη από κάποιο σύστημα ή αισθητήρα, αλλά έχει τη δυνατότητα να “χωρίσει” την οθόνη σε δύο, τρεις, ή τέσσερις, αντλώντας πληροφορίες από αντίστοιχο αριθμό συστημάτων και αισθητήρων. Διαχωρίζοντας την οθόνη σε τέσσερις, έχει ισάριθμες απεικονίσεις διαστάσεων 8 Χ 5 ιντσών. Έχει δηλαδή στη διάθεσή του τέσσερις οθόνες με το ίδιο “φορμάτ” με αυτό που έχουν οι οθόνες του F-16V (8 X 6 ίντσες).

Κάθε μία από αυτές τις τέσσερις οθόνες, είναι εναλλάξιμη με άλλες δύο. Δηλαδή ο ιπτάμενος του F-35 μπορεί να έχει στη διάθεσή του μέχρι 12 οθόνες (απεικονίσεις) με ενδείξεις στοιχείων και εικόνας από τα συστήματα και τους αισθητήρες του μαχητικού…

Πλήθος πληροφοριών με άλλα λόγια, άμεσα προσβάσιμων, αλλά αυτό δεν συνιστά τη μοναδικότητα του F-35. Ενιαίες οθόνες τεχνολογίας αφής με την ίδια φιλοσοφία λειτουργίας και επιλογών διάταξης απεικονίσεων, έχουν εγκατασταθεί στα Gripen NG (JAS-39E/F) και F-15EX/QA. H μοναδικότητα του F-35 εντοπίζεται στο συνδυασμό των αισθητήρων του (EOTS και DAS) και της οθόνης MFD στο πιλοτήριο.

Όπως είχαμε την ευκαιρία να δούμε, ο ιπτάμενος του μαχητικού έχει τη δυνατότητα εικόνες του εξωτερικού περιβάλλοντος τόσο από τις έξι περιμετρικά εγκατεστημένες κάμερες υπερύθρων του συστήματος DAS (Distributed Aperture System), όσο και από το συγκρότημα ηλεκτροοπτικών EOTS (Electro Optical Targeting System) στο κάτω τμήμα του ρύγχους.

Με την επιλογή ενός στόχου επάνω στην οθόνη που έχει επιλεγεί να απεικονίζει τις ενδείξεις του ραντάρ, από έναν κέρσορα ο οποίος βρίσκεται στη μανέτα του κινητήρα, ο χειριστής του F-35 “βλέπει” αυτόματα μέσα από τις κάμερες του DAS, αλλά και μέσα από το EOTS, την περιοχή του στόχου και έτσι έχει τη δυνατότητα να θέσει το ραντάρ σε διαμόρφωση silent mode.

Οι παθητικοί αισθητήρες DAS και EOTS, παρέχουν συνδυασμένη εικόνα (correlated) με τον ιπτάμενο να επιλέγει διαμόρφωση αέρος – αέρος (ΑΑ ένδειξη) ή αέρος – εδάφους/επιφανείας (AS ένδειξη), επάνω στην οθόνη.

Βέβαια, ότι μπορεί να επιλέξει με τα δάκτυλά του επάνω στην οθόνη αφής, μπορεί να το επιλέξει και μέσω των χειριστηρίων φιλοσοφίας HOTAS (Hands On Throttle And Stick). To πλέον εντυπωσιακό στοιχείο του DAS είναι ότι αν ο ιπτάμενος επιλέξει τον εγκλωβισμό ενός στόχου που βρίσκεται πίσω ή ακριβώς κάτω από το μαχητικό, είτε στο έδαφος, είτε στον αέρα, στο τμήμα της οθόνης που έχει επιλέξει την απεικόνιση του DAS θα εμφανιστεί εικόνα της περιοχής του στόχου.

Σε ό,τι αφορά στο σύστημα απεικόνισης και στοχοποίησης επί κάσκας στο F-35, το HMDS (Helmet Mounted Display System), αυτό αντικαθιστά τόσο το κλασικό HUD που συναντάται στα πιλοτήρια όλων των μαχητικών, όσο και το σύστημα στοχοποίησης επι κάσκας JHMCS, που είναι πιστοποιημένο σε όλα τα αμερικανικά μαχητικά και αξιοποιεί επιχειρησιακά και η δική μας Πολεμική Αεροπορία, επάνω στα F-16.

H υιοθέτηση της ενιαίας οθόνης αφής στο F-35, εξοικονόμησε βάρος 45 κιλών στον πίνακα οργάνων σε σχέση με το F-16. Κατά αντιστοιχία, το HMDS εξοικονομεί το βάρος και καταργεί την πολυπλοκότητα των δύο προαναφερόμενων συστημάτων (HUD και JHMCS), ενώ το κόστος του είναι συνολικά χαμηλότερο. Η ίδια ακριβώς φιλοσοφία και προσέγγιση ισχύει και με τους αισθητήρες εντοπισμού και στοχοποίησης του F-35.

To οποίο σε αντίθεση με όλα τα αμερικανικά μαχητικά, δεν χρειάζεται εξωτερικά φερόμενα ατρακτίδια στοχοποίησης εδάφους, όπως το SNIPER, ή το LITENING, γιατί τη δουλειά τους την κάνει το EOTS και περιμετρικά το DAS. Το ίδιο δε ισχύει και για ατρακτίδια παθητικού εντοπισμού και στοχοποίησης αέρος, όπως το Legion pod.

Κατά την επίδειξη του HMDS από τον υπεύθυνο της Lockheed Martin για το cockpit demonstrator του F-35, άλλο σημαντικό στοιχείο που μας εντυπωσίασε και καταγράψαμε, είναι το γεγονός ότι με το που ο χειριστής του F-35 στρέψει το κεφάλι του προς τα πλάγια ή προς τα επάνω, “βγαίνοντας” από το πεδίο θέασης των ευρυγώνιων HUD, από την απεικόνιση του HMDS εξαφανίζονται όλες οι ενδείξεις (στάση του μαχητικού ως προς τον ορίζοντα, ανόδου καθόδου κ.ο.κ.), εκτός από την ταχύτητα, το ύψος πλεύσης και την πορεία

Με άλλα λόγια, όπου και να κοιτάξει ο χειριστής του F-35 έχει μπροστά του αυτά τα βασικά στοιχεία πτήσης, κάτι που μπορεί να φαντάζει απλό, αλλά είναι εξαιρετικά κρίσιμο ως χαρακτηριστικό. Τέλος η επιλογή των όπλων, μέσω του συστήματος διαχείρισης οπλισμού (SMS – Stores Management System) και των αισθητήρων, γίνεται πάλι μέσω της οθόνης αφής και εναλλακτικά και από τα χειριστήρια.

Ο χειρισμός του αεροσκάφους είναι εξαιρετικά απλός και χωρίς ιδιαίτερες απαιτήσεις, ενώ το ίδιο ισχύει και με την παρακολούθηση της λειτουργίας των συστημάτων του F-35, η οποία πρακτικά δεν υφίσταται ως διαδικασία.

Δηλαδή σε περίπτωση που ο κινητήρας επί παραδείγματι, παρουσιάσει κάποια δυσλειτουργία, ή κάποια παράμετρο λειτουργίας (θερμοκρασία ή πίεση λιπαντικού λόγου χάρη) εκτός επιτρεπτών ορίων, τότε εμφανίζεται στην οθόνη προειδοποιητική ένδειξη που συνοδεύεται και από ηχητική προειδοποίηση. Με άλλα λόγια ο ιπτάμενος δεν παρακολουθεί τη λειτουργία των κρίσιμων συστημάτων. Αν κάτι δεν πηγαίνει καλά, το αεροπλάνο τον προειδοποιεί!

Όλα αυτά σχεδιάστηκαν με βάση τη φιλοσοφία του περιορισμού του φόρτου εργασίας του μονομελούς πληρώματος, από τη στιγμή που θα πρέπει να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις πολυσύνθετων αποστολών και να αντιμετωπίσει με επιτυχία πολλαπλές απειλές από το έδαφος και τον αέρα.

Στο πλαίσιο αυτής της φιλοσοφίας, ακόμη και η προσγείωση είναι μία εξαιρετικά απλή και ασφαλής διαδικασία με το F-35. Πέρα από τον εξελιγμένο αυτόματο πιλότο (το αεροπλάνο μένει στην πορεία και το ύψος που έχει, με το που ο χειριστής πάρει το χέρι του από το χειριστήριο…), το εξελιγμένο σύστημα autothrottle, απαλλάσσει τον ιπτάμενο από το να χρησιμοποιεί και τη μανέτα.

Η προσαρμογή της ώσης του κινητήρα επομένως γίνεται αυτόματα, αν αυτό είναι επιθυμητό σε κάθε φάση μίας πτήσης. Με το πάτημα ενός κουμπιού στη μανέτα του κινητήρα, εμπλέκεται το autothrottle. Στη φάση της προσέγγισης για προσγείωση, ο ιπτάμενος δεν χρειάζεται παρά να κρατά το αεροπλάνο προσανατολισμένο στο κατώφλι του διαδρόμου. Με το που οι τροχοί αγγίξουν το έδαφος, η μανέτα του κινητήρα έρχεται αυτόματα σε θέση idle…
H ξενάγηση στο cockpit demonstrator του F-35, επιβεβαιώνει ότι το αμερικανικό μαχητικό δεν κατατάσσεται στην πέμπτη γενιά μόνο λόγω των χαρακτηριστικών χαμηλής παρατηρησιμότητας.
Είναι το πρώτο στον κόσμο που ενσωματώνει προηγμένη φιλοσοφία data fusion από μεγάλο αριθμό αισθητήρων και συστημάτων και εξίσου προηγμένη φιλοσοφία απεικόνισης των πληροφοριών αποστολής και μάχης στον χειριστή του. Εξ ου και τα οκτώ εκατομμύρια γραμμών κώδικα που χρειάστηκε να γραφεί για το λογισμικό που “τρέχει” τα συστήματα του F-35…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s